Jātaka 531 — Đại Đế Kusa · Tam Tạng Kinh Điển

Đang tải nội dung…

Duyên khởi hiện tại

Quốc độ này hoan lạc ngập tràn . . .,

Đây là câu chuyện bậc Đạo Sư kể trong lúc trú tại Jetavana (Kỳ Viên) về một Tỷ-kheo thối thất.

Chuyện kể rằng vị ấy thuộc dòng quý tộc, sống ở Sàvatthi (Xá-vệ), vì nhiệt tâm tin vào Chánh pháp nên ông xuất gia tu tập.

Một ngày kia, ông vào thành Sàvatthi để khất thực, lại gặp một nữ nhân xinh đẹp liền đem lòng say mê ngay khi mới thấy nàng. Bị tham dục chi phối, ông sống trong đau khổ, cứ để lông tóc, móng tay chân mọc dài ra, mặc các y trong lẫn y ngoài đều dơ bẩn, và héo mòn dần đến độ xanh xao khác nào cây liễu rũ với các đường gân nổi lên khắp mình mẩy.

Cũng giống như trên thiên giới, khi một vị Thiên tử nào sắp đọa khỏi kiếp sống Thiên thần, thường để lộ ra năm dấu hiệu quen thuộc, đó là: Các vòng hoa của vị ấy mang héo dần, xiêm y dơ bẩn, thân thể trở nên xấu xí, mồ hôi ở nách đổ ra và vị ấy không còn thấy lạc thú gì trong Thiên cung nữa.

Trường hợp các Tỷ-kheo ở thế gian cũng vậy; khi thối thất tín tâm trong Chánh pháp, có năm dấu hiệu tương tự hiện ra: hoa tín tâm héo úa, y chân chánh dơ bẩn, do bất mãn và các hậu quả của cái danh bất thiện mà thân thể các vị ấy trở nên xấu xí dần, mồ hôi bất tịnh cứ tuôn ra đầm đìa khiến họ không còn thấy lạc thú gì trong đời độc cư dưới gốc cây rừng nữa.

Đó là những dấu hiệu đã xuất hiện ở vị này. Vì thế Tăng chúng đưa ông đến yết kiến bậc Đạo Sư, và thưa:

- Bạch Thế Tôn, kẻ này đang thối thất.

Bậc Đạo Sư hỏi có đúng không, và khi nghe ông thú nhận là đúng, Ngài bảo:

- Này Tỷ-kheo, đừng làm nô lệ cho tham dục. Đây là một ác nữ nhân, ông hãy chế ngự dục tham của ông đối với kẻ ấy, hãy hân hoan trong Chánh pháp. Chính vì mê say một nữ nhân, mà các bậc hiền trí ngày xưa, mặc dù có đủ uy lực phi thường, cũng đã mất hết quyền năng và phải chịu khốn đốn đến suy tàn.

Nói vậy xong, Ngài kể một câu chuyện quá khứ.

Chuyện quá khứ

Ngày xưa tại quốc độ Malla, trong kinh thành Kusàvati, vua Okkàka cai trị rất chân chánh. Đứng đầu mười sáu ngàn phi tần của ngài là Chánh hậu Silavatì. Bấy giờ bà không sinh con cái gì nên dân chúng trong kinh đô cùng các triều thần tụ họp tại cửa cung, than vãn rằng quốc độ này sẽ bị diệt vong.

Vua mở cửa sổ ra phán hỏi:

- Trong triều đại trẫm, không có ai làm điều gì bất công trái đạo. Tại sao các ngươi trách móc trẫm?

Họ đáp:

- Tâu Đại vương, quả đúng vậy, không ai làm gì trái đạo lý cả, nhưng Đại vương không có hoàng nam để nối dõi; một kẻ ngoại bang sẽ chiếm lấy vương quốc và hủy diệt đất nước này. Vậy xin Đại vương hãy cầu tự để có hoàng nam trị nước cho đúng pháp.

- Thế khi muốn cầu tự, trẫm phải làm gì?

- Trước tiên, xin Đại vương hãy truyền đưa ra đường một đám cung nữ ca múa hạ đẳng suốt trong một tuần lễ, xem đó như một lễ cúng tế thần, rồi nếu có một nàng nào sinh được con trai thì tốt lắm. Nếu không thì xin hãy đưa một đám nữ nhạc trung lưu và cuối cùng là đám nữ nhạc thượng hạng. Chắc hẳn giữa đám đông như thế sẽ có một nàng đầy đủ đức độ để sinh con trai.

Vua liền làm theo lời họ khuyên ngài, và cứ đến mỗi ngày thứ bảy trong tuần, ngài hỏi thăm đám người ấy trở về cung, sau khi đã hưởng thú vui chơi thỏa thích, xem có nàng nào thọ thai chưa. Và khi tất cả bọn họ đáp:

- Tâu Hoàng thượng, không có ai.

Bấy giờ vua thất vọng kêu lên:

- Ta chẳng có được hoàng nhi nào cả.

Dân chúng trong kinh thành lại trách móc vua như trước. Vua bảo:

- Tại sao các ngươi lại trách trẫm, theo lời các ngươi thỉnh cầu, nhiều đám nữ nhân đã được đưa ra trình diễn ngoài đường, nhưng không nàng nào thọ thai cả. Vậy trẫm phải làm sao bây giờ?

Họ đáp:

- Tâu Hoàng thượng, chắc hẳn đám nữ nhân này đều vô hạnh và thiếu đức cả. Chúng không đủ công đức để sinh con trai. Song vì chúng chưa thọ thai, vậy hoàng thượng đừng nản lòng, Chánh hậu Silavatì là một nữ nhân đầy đủ đức hạnh; xin hãy đưa chánh hậu ra đường, lệnh bà sẽ sinh hoàng nam.

Vua vui lòng chấp thuận, truyền lệnh đánh trống công bố rằng vào ngày thứ bảy kể từ hôm ấy, dân chúng phải tề tựu lại và vua sẽ đưa Chánh hậu Silavatì ra đường làm tế lễ. Rồi vào ngày thứ bảy, vua truyền lệnh trang điểm chánh hậu thật lộng lẫy và rước bà từ cung ra đường phố biểu diễn.

Do uy lực công đức của bà, cung thất của Sakka (Đế Thích) Thiên chủ nóng dần lên. Thiên chủ Sakka xem xét việc này có ý nghĩa gì, và nhận thấy Chánh hậu đang khao khát một hoàng nam, liền suy nghĩ:

- Ta phải ban cho chánh hậu một hoàng nam.

Rồi trong khi tìm hiểu xem có vị nào trên thiên giới xứng đáng làm con bà không, Thiên chủ chợt trông thấy Bồ-tát.

Truyện kể rằng, vào thời ấy, sau khi đã hưởng hết thọ mạng ở cõi trời Ba mươi ba, ngài (Bồ-tát) ước mong được tái sinh ở một cảnh giới cao hơn. Sakka Thiên chủ đền gần cửa cung ngài, triệu ngài ra bảo:

- Này Hiền giả, ngài sẽ phải đến cõi nhân gian, và thọ sinh làm hoàng nam của Chánh hậu vua Okkaka.

Kệ ngôn

1. Đất nước này hoan lạc ngập tràn Ngọc vàng châu báu, vật trang hoàng, Thay con, mẫu hậu lên cai trị, 2. Ku-sa, ngài phải chịu ngày đêm Mang gánh nặng này thực chẳng nên, Đất nước Ku-sa, mau trở lại, 3. Pab-hà, say đắm bởi dung nhan, Đất nước ta đâu thiết ngó ngàng, Mỹ quốc Mạch- đa, niềm lạc thú, 5. Mình khoác tấm da rực sáng ngời, Vòng lưng đai quấn ánh vàng tươi, Tình nàng, kiều nữ, ta khao khát, 6. Rủi thay phận kẻ mãi mong cầu Thấy bị chối từ mọi ước ao, Như Đại vương, theo đòi thắm thiết 7. Ai chiếm được người dạ luyến thương, Dù tình đáp lại hoặc đơn phương, Chỉ thành công ấy làm khâm phục, 8. Theo đuổi nữ nhi chẳng thuận lòng Khác nào đào đá tảng trên đồng, Lưỡi cày bằng gỗ giòn mau gẫy, 10 Nàng cứ cau mày lúc ngắm ta, Sa sầm dáng điệu, chúa kiêu xa, Còn ta, chỉ một tên đầu bếp 14. Chuỗi vàng ta sẽ tặng cho già, Khi đến Ku-sa, xứ sở nhà, Ví thử Pa-bhà thân yểu điệu 15. Chuỗi vàng ta sẽ tặng cho già, Khi đến Ku-sa, xử sở nhà, Ví thử Pa-bhà, nàng thục nữ, 16. Chuỗi vàng ta sẽ tặng cho già, Khi đến Ku-sa, xử sở nhà, Ví thử Pa-bhà, nàng thục nữ, 17. Chuỗi vàng ta sẽ tặng cho già, Khi đến Ku-sa, đất nước nhà, Ví thử Pa-bha thân yểu diệu, 18. Chuỗi vàng ta sẽ tặng cho già, Khi đến Ku-sa, đất nước nhà, Ví thử Pa-bhà nàng thục nữ, 19. Công nương này chẳng thấy lòng vui Nhìn chúa Ku-sa chút nữa rồi, Dù chẳng thiếu gì, ngài phục dịch 34. Như thể bầy voi trận vẻ vang Dàn binh sừng sững, giáp bào mang, Trước khi chúng dẫm tan thành lũy, 35. Chặt Pa-bhà bảy khúc cho cân, Ấy chính lời nguyền của trẫm ban Cho bảy vua kia, người một mảnh, 36. Diễm lệ, dù da nhuốm sắc đen, Bà hoàng vụt cất bước chân lên Trước đoàn thị nữ theo hầu cận 37. Mặt phấn điểm trang, này soi gương sáng Khéo gắn khung ngà, quyến rũ, giờ đây Bao nét trắng trong biểu lộ thơ ngây 38. Làn tóc đen huyền cuộn tròn duyên dáng Thật dịu mềm, ngào ngạt tỏa chiên-đàn, Kền kền tìm, dù che kín rừng hoang 39. Đôi tay, đầu ngón sơn màu đồng đỏ, Tẩm trầm hương sực nức mịn lông măng, Chặt vứt rừng hoang bởi chúa kiêu căng, 40. Đầu vú tròn như chà là muồi chín, Ngàt đàn hương người đốn ở Kà-si, Sơn cẩu đến gần, chắc sẽ kéo đi, 41. Đôi mông đầy, dáng căng tròn, mạnh khỏe, Quấn quanh vòng đai rực rỡ vàng ròng, Chặt vứt rừng hoang bởi chúa kiêu hùng, 43. Nếu các võ vương đến tử viễn xứ, Chặt tấm thân này của nàng thục nữ , Xin lấy xương con, đốt với lửa nồng, 44. Rồi mẹ lập một vườn hoa gần đó, Mẹ trồng khóm Ka-ni-kà-ra nhỏ, Khi đông tàn, cây ấy sẽ đơm hoa, Và mẹ ôi, khi mẹ nhớ con thơ, 45. Khi nhìn tấm thớt với gươm trần Đã đặt trong vòng tử tội nhân, Mẫu hậu như Thiên thần đứng dậy, 46. Với gươm này, chúa tể Mạch-đa Sẽ giết nàng công chúa nõn nà, Rồi gửi tấm thân nàng, mỗi mảnh 47. Con chẳng nghe lời nói của ta Đã khuyên con phận đẹp duyên ưa, Nay thân con phải vương màu máu, 48. Số phận kia ta phải gánh mang Hoặc chung cùng gặp lắm bi thương, Vì làm ngơ trước lời khuyên tốt, 49. Ví thử hôm nay con sánh vai Cùng hoàng tử dũng cảm anh tài, Đại vương trang điểm toàn vàng ngọc, Sinh trưởng Ku-sa xứ sở ngài, Thì hẳn bạn bè không hộ tống 50. Khi trống đánh, vương tượng thét vang, Trong cung đình, giữa chốn trần gian, Còn nơi nào nữa ta tìm thấy 51. Khi bầy ngựa hí, các ca nhân Rền rĩ điệu buồn với chúa công, Lạc thú như vầy trong bảo điện 52. Khi tiếng sơn ca hòa tiếng công Cò kêu, hạc sếu gọi lừng vang, Như vầy cực lạc sao tìm được 56. Mẹ trông! Kẻ nấu bếp đằng kia Đai quấn ngang lưng thật chỉnh tề, Đang cúi rửa nồi niêu, bát dĩa, 59. Hai vạn Sa-môn vẫn cúng dường, Chính là Thái tử Ok-kà vương, Con thề, ngài chẳng là nô lệ, 60. Ngài thắng cân đai hai vạn voi, Con thề, ngài chẳng phải nô tài, Ngài là vương tử Ok-kà đế, 61. Ngài thắng cương hai vạn ngựa nòi, Con thề, ngài chẳng phải tôi đòi, Ok-kà vương tử là ngài đó, 62. Ngài vẫn cầm cương hai vạn xe, Ngài không nô lệ, đấy con thề, Ngài là vương tử Ok-kà đế, 63. Hoàng ngưu hai vạn, vẫn cầm cương, Ngài chẳng là nô lệ, tiện dân, Mà chính Ok-kà-ka Thái tử, 64. Ngài lấy sữa tươi hai vạn bò, Con thề, ngài chẳng phải gia nô, Mà là Thái tử Ok-kà đế, 65. Như thể voi kia giả ểnh ương, Đến đây Thái tử đại hùng cường, Con sai lầm quá và khờ dại, 66. Vì trẫm không nhìn thấy được ngay Đại vương giả dạng đến như vầy, Toàn gia trẫm trót làm sai phạm, 67. Hỏa đầu quân, muốn đóng tròn vai, Mình chính đã làm việc trái sai, Ví thử thân này, ngài chẳng biết, 68. Mau lên, cô bé quá khù khờ Cầu khẩn Đại vương thứ tội cho, Mong ước ngài nguôi cơn thịnh nộ, 69. Pa-bhà trong dáng điệu Thiên thần Vâng lệnh truyền kia của phụ vương, Đầu cúi xuống, tay ôm chặt lấy 70. Chuỗi ngày đêm thiếp sống xa ngài, Hoàng thượng, giờ đây đã hết rồi, Nhìn thiếp cúi hôn chân Chúa thượng, 71. Thần thiếp giờ xin hứa với ngài, Nếu ngài hạ cố để vào tai, Chẳng bao giờ lại vì sao nữa 72. Song nếu lời xin bị khước từ, Phụ vương liền giết mạng con thơ, Gửi đi từng mảnh thân tan tác 73. Ta nguyền vâng lệnh của nàng ban, Đem hết tâm can để cứu nàng, Ta chẳng thấy lòng hờn giận nữa, 76. Đi mau, thắng tuấn mã nhu thuần Vào các cỗ xe khéo điểm trang, Rồi hãy nhìn ta anh dũng tiến 77. Công nương nội điện chúa Mad-da, Chiêm ngưỡng ngài đang đứng phía xa Chẳng khác mãnh sư chồm đứng dậy, 82. Chiến thắng rồi, vua nhận lấy ngọc thần, Ngất nghểu ngự mình voi, về thị trấn Của Mạch-đa, các địch vương bắt sống 85. Các địch vương này thuộc về Thiên tử, Nào phải quyền ta; tùy ngài xử sự, Chỉ ngài là Chúa tể của thần dân, Xin giết đi hoặc thả chúng thoát thân 86. Bảy nàng công chúa tựa tiên nga Tuyệt thế giai nhân đẹp mắt ta, Gả các nàng cho vua bảy nước 87. Ngự ngôi tối thượng, trước toàn dân, Quyết định ngài nay phải vẹn tròn, Xin gả công nương theo thánh ý, 88. Ku-sa sư tử hống vang rền Đem Mạch-đa công chúa kết duyên Cả bảy nàng ban phần bảy vị, 89. Hoan hỷ đón bao nỗi ước mơ Từ bàn tay Chúa tể Ku-sa, Bảy vương tử nọ liền hồi giá 90. Cầm lấy bảo châu tỏa sáng bừng, Xa giá Ku-sa trở lại cung Rước về ngọc nữ Pa-bhà ấy, 91. Cùng ngự vào trong một bảo xa, Sánh đôi vương giả trở về nhà, Chẳng ai sáng chói hơn người khác, 92. Mẹ hiền ra đón rước hoàng nhi, Từ đó quân vương với ái thê Hạnh phúc lứa đôi cùng tận hưởng,

Trong chuyện xưa	Thời Đức Phật
vương đệ	Ànanda
nàng Pabhàvatì	thân mẫu của Ràhula
Đại đế Kusa	Ta
bà nhũ mẫu gù lưng	Khujjutarà

Trong chuyện xưa

Thời Đức Phật

vương đệ

Ànanda

nàng Pabhàvatì

thân mẫu của Ràhula

Đại đế Kusa

bà nhũ mẫu gù lưng

Khujjutarà

①Duyên khởi hiện tại

②Chuyện quá khứ

③Kệ ngôn

④Nhận diện tiền thân

Duyên khởi hiện tại

Chuyện quá khứ

Kệ ngôn

Nhận diện tiền thân